दरवर्षी ११ सप्टेंबर रोजी 'राष्ट्रीय वन हुतात्मा दिन (National Forest Martyrs Day)' पाळण्यात येतो.
ठळक मुद्दे:
- १७३० मध्ये अमृता देवी बिश्नोई यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या 'खेजडली' बलिदानाच्या घटनेचे स्मरण करण्यासाठी ११ सप्टेंबर रोजी देशभरात हा दिवस पाळला जातो.
- यासोबतच भारतीय वने आणि त्यातील वन्यजीव संसाधनांचे रक्षण करताना प्राण अर्पण करणाऱ्या वन विभागाच्या कर्मचाऱ्यांचे स्मरण करणे या मुख्य उद्देशासाठी हा दिवस पाळला जातो.
- १७३० च्या खेजडली घटनेदरम्यान राजस्थानमधील बिश्नोई समुदायाने दिलेल्या महान बलिदानाच्या स्मृतीस हा दिवस समर्पित आहे.
- अमृता देवी बिश्नोई यांनी नेतृत्व केलेल्या या घटनेत बिश्नोई समुदायाच्या सदस्यांनी वृक्षतोडीला विरोध केला होता.
- उपलब्ध माहितीनुसार या घटनेत जवळपास ३५० हून अधिक व्यक्तींनी आपले प्राण गमावले होते.
- एकंदरीत पाहता हा दिवस एका समुदायाच्या ऐतिहासिक बलिदानाला आजच्या वन संवर्धनाच्या प्रयत्नांमधील संभाव्य धोक्यांशी जोडण्याचे कार्य करतो.
खेजडली बलिदान (१७३०) - थोडक्यात माहिती:
- १७३० मध्ये राजस्थानमधील खेजडली गावात या दिवसाची सुरुवात झाली होती.
- या घटनेवेळी जोधपूर राज्याचे अधिकारी खेजडली येथे खेजरी वृक्ष तोडण्यासाठी आलेले होते.
- आपल्या पर्यावरणीय आणि धार्मिक समजुतींमुळे बिश्नोई समुदायाच्या लोकांनी या वृक्षतोडीला कडाडून विरोध केला.
- उपलब्ध माहितीनुसार या घटनेमध्ये जवळपास ३५० हून अधिक व्यक्तींना आपला जीव गमवावा लागला होता.
- अमृता देवी बिश्नोई यांनी या घटनेत नेतृत्वाची धुरा सांभाळली होती.
- स्थानिक समुदायांचे निसर्ग संरक्षणासाठी हे बलिदान एक उत्कृष्ट उदाहरण मानले जाते.